Những Vùng Lưu Trữ

Cách tổ chức chung

Phân biệt thư mục hệ thống, thư mục người dùng và vùng lưu trữ ngoài

Khi không phân biệt được các phạm vi lưu trữ trong máy tính, sau một thời gian làm việc, bạn sẽ nhận thấy máy tính của mình khá lộn xộn, dẫn tới sự chậm chạp trong dò tìm các tài nguyên và có nguy cơ lầm lẫn, và đột nhiên mất tính năng khó hiểu. Cách phân biệt phạm vi lưu trữ như sau:

Hệ thống (hệ điều hành) gồm tất cả những thư mục-file phục vụ cho việc chạy chương trình bao gồm các file thực thi (exe, ps1, sh, so, app, ...), file cấu hình (.config, .git, .etc, ...), file tạm (~.temp, .tmp, ....) được dùng cho tất cả các người dùng, thường được quản trị bởi IT Administrator của tổ chức. Các file thường được chia làm 2 phạm vi nhỏ hơn: phạm vi hệ điều hành (phát sinh ngay khi cài đặt hệ điều hành) và phạm vi ứng dụng cấp hệ thống (phát sinh thêm khi cài đặt thêm các ứng dụng mới dùng chung cho toàn bộ người dùng), thường được tự động quản lý gọn gàng. ⚫ Đây là nơi nên tránh.
Người dùng (người, bot) gồm hỗn hợp các thư mục-file để người dùng đọc-sửa và cả những thư mục-file chứa ứng dụng cài riêng. Người dùng phải tự quản lý để duy trì. 🔥 Đây là nơi cần chú ý.
Vùng lưu trữ ngoài (ổ cứng khác, phân vùng khác) gồm những thư mục-file không đoán trước được, hỗn hợp các loại dữ liệu. Đây là nơi không cần phải quan tâm trong phạm vi cá nhân. Thông thường, các vùng lưu trữ ngoài xuất hiện dưới dạng ổ cứng gắn rời, hoặc phân vùng ổ cứng khác C (trong Windows)

Đối với phạm vi hệ thống, cách lưu trữ tuân theo nguyên tắc của hệ điều hành (xem tiếp mục Tổ chức theo đặc trưng hệ điều hành). Khi cài đặt phần mềm, không nên tự tạo thêm các file-thư mục mới.

Đối với phạm vi người dùng, hiện tại các hệ điều hành gần như có chung một kiểu thư mục tạo sẵn cho một người dùng mới gồm các thư mục sau:

📁 Desktop
📁 Documents
📁 Downloads
📁 Pictures
📁 Musics

Mỗi hệ điều hành lại có thêm những thư mục đặc trưng (xem tiếp mục Tổ chức theo đặc trưng hệ điều hành). Thư mục cha của các thư mục này là thư mục người dùng, thường được:

đặt tên theo account của người dùng username
ở vị trí:
C:/Users/username (Windows 7 trở đi)
C:/Documents and Settings/username (Windows XP)
/home/username (Linux)
/Users/username (MacOS)
được ký hiệu là ~ trên Linux/MacOS/Windows.Powershell, không có alias trên Windows.CMD
là giá trị của biến môi trường sau trong command line | shells:
%USERPROFILE% trong cmd Windows
$Env:USERPROFILE trong PowerShell Windows
$HOME trong Linux | MacOS

Khi làm việc chuyên sâu với phần mềm (analyze, design, dev, test, etc.) chúng ta cần xem xét thêm các thư mục và cách quản lý như sau:

Thư mục dành cho mã nguồn.
Thư mục dành cho tài liệu dự án.
Thư mục dành cho việc học tập.
Thư mục dành cho việc khác ngoài dự án (quản lý, gặp gỡ, sự kiện).
Thư mục cá nhân:
dành cho thiết kế đồ họa, hình ảnh.
dành cho những thư vui vẻ giúp giảm stress

Chia tách thư mục

Các thư mục mặc định mà các hệ điều hành đều cung cấp trong ~ home đều phản ánh sơ khai hoạt động và loại tập tin. Hệ điều hành cũng khuyến khích người dùng, trước tiên hãy phân chia file theo loại (hình, nhạc, phim, tài liệu), nên theo hướng này.

Ngay sau đó, hãy lưu ý đến khái niệm này: dự án = project. Hãy lưu ý mã dự án, tên dự án để tiến hành tổ chức và đặt tên cho các thư mục con, nhưng trước tiên, ngay trong thư mục 📂 Documents hãy tạo thư mục 📁 Projects, và 📁 Courses để làm và học. Bạn có thể thêm một số thư mục khác nếu bạn có chuyện khác để làm ngoài làm và học, ví dụ thi đấu thể thao, giải trí, vân vân.

Với thư mục 📁 Pictures bạn có thể tổ chức thành 📁 Photos (với các thư mục theo ngày sự kiện ví dụ 📁 2025-08-01 Sinh Nhật) và 📁 Collections, 📁 Artworks, 📁 Wallpaper, vân vân.

💡 Mình không rành về cách làm việc của tất cả các ngành, vậy nên bạn hãy tham khảo thêm chuyên gia hoặc hỏi AI về cách tổ chức thư mục tối ưu cho những chuyên môn chính của mình.

Tập hợp nhiều thư mục ở các nơi khác nhau cho một họat động tập trung cao (sử dụng workspaces)

Workspace (Multi-root workspace trong VS Code https://code.visualstudio.com/docs/editor/workspaces)
là khái niệm của một tập hợp các folder không có chung thư mục nhưng cùng lúc được tập hợp để phục vụ cho một hoạt động, giúp giảm thiểu việc nhảy qua lại giữa các cửa sổ gây mất tập trung.

Thông thường, bạn sẽ tập hợp trong một workspace các thư mục Downloads, thư mục thuộc Projects, thư mục của các repositories, và nhiều lúc là các thư mục khác cần cho dự án đó.

File ẩn

📁 File ẩn trong Windows, Linux, macOS. 😲 Một file ẩn trong hệ điều hành MacOS/Linux thì là file thường trong Windows, và ngược lại, nhưng tùy theo thiết lập (như bên dưới).

🔍 Mục đích của file ẩn

Bảo vệ các file hệ thống khỏi việc xóa/sửa nhầm.
Giữ cho giao diện người dùng gọn gàng, tránh rối bởi các file cấu hình.
Chứa các thiết lập cá nhân hóa hay cấu hình phần mềm, ví dụ:
.bashrc, .gitconfig trên Linux/macOS
desktop.ini, thumbs.db trên Windows

👀 Lưu ý khi làm việc với file ẩn

Chung: Không xóa hoặc sửa file ẩn nếu bạn không hiểu rõ chức năng.
Windows Một số file ẩn là file hệ thống, xóa có thể gây lỗi hệ điều hành.
Linux/macOS: File ẩn thường là file cấu hình, sửa sai có thể gây lỗi ứng dụng.

👉 Cách ẩn và Hiện file

✅ Windows

📌 Cách hiện file ẩn:

Windows Explorer: View → Tick vào Hidden items
Phím tắt: Không có mặc định. Dùng Alt + V, rồi nhấn H để bật ẩn.

📌 Cách ẩn file:

Click chuột phải file → Properties → tick vào Hidden

📌 Hiện file hệ thống siêu ẩn:

Vào Folder Options > tab View
Bỏ tick Hide protected operating system files

🐧 Linux

📌 Cách hiện file ẩn:

Trong trình quản lý file (Nautilus, Dolphin…):
Phím tắt: Ctrl + H
Trong terminal: ls -a

📌 Cách ẩn file:

Đơn giản là đặt dấu chấm . trước tên file

📌 Cách bỏ ẩn file:

Đơn giản là bỏ dấu chấm . trước tên file

🍎 macOS

📌 Cách hiện file ẩn: Tại folder trong Finder, gõ phím tắt Cmd + Shift + . (dấu chấm)

📌 Cách ẩn file ẩn: Tại folder trong Finder, gõ phím tắt Cmd + Shift + . (dấu chấm) (như cách hiện)

📌 Cách cài file thành file ẩn: Đổi tên file, thêm . dấu chấm ở đầu

📌 Cách cài file ẩn thành file thường: Đơn giản là bỏ dấu chấm . trước tên file

Đã hiểu chưa?

Chúc bạn cảm thấy thư giản.