Chuẩn Bị Máy Tính

Nhiệm vụ 2️⃣ Dọn thư mục

Dọn dẹp máy tính

Bạn cần khoảng một giờ hoặc ít hơn để hiểu và sẵn sàng, và 30 phút hoặc nhiều hơn để thực thi và hoàn thành. Ủa mà vì sao phải dọn?

Bạn sẽ không cần phải dọn khi việc tìm lại một tài liệu không tốn của bạn quá 10 giây, VÀ bạn không bao giờ mở nhầm tài liệu, VÀ bạn không cần dùng tới các công cụ tự động làm việc với các tập tin (bạn quản lý file thủ công, theo cách của bạn), VÀ bạn không định mời bạn bè tham gia làm chung với bạn.

Hiểu hiện trạng các thư mục trong máy tính của bạn

Máy tính của bạn, khi chưa cắm thêm các thiết bị như ổ cứng rời hay thẻ nhớ, sẽ có hai phạm vi lưu trữ chính: hệ thống (system) và người dùng (user); dĩ nhiên, phạm vi thứ ba là vùng lưu trữ ngoài (external storage). Bạn muốn hiểu sâu một chút, dùng cho đúng thì xem thêm Những Vùng Lưu Trữ; nhưng hãy lưu ý, đừng tạo/sửa một cách thủ công những file trong vùng lưu trữ hệ thống, trừ khi bạn hiểu bạn đang làm gì. Phần lớn thời gian bạn làm việc trong vùng người dùng ~ còn được gọi là home (có giải thích bên dưới).

Nếu bạn đang dùng một máy tính chạy Windows, hãy làm việc này trước (mất khoảng 45 phút nếu bạn vừa làm vừa chill, hoặc máy quá cũ) Hiệu Chỉnh Máy Windows

🚀 Mở Terminal lên nào

Ghi nhớ: 📝 Khi mắc kẹt trong terminal thì bấm Ctrl + C hoặc command + C để thoát (bỏ ngang những gì đang gõ hoặc đang chạy) 📌

Rồi, bạn đã có Terminal, hãy mở Terminal lên và gõ pwd, bạn đang làm việc với thư mục nào đó? Nhìn xem.

Thư mục đó không quan trọng; quan trọng là bạn biết cách kiểm tra xem mình đang làm việc với thư mục nào 😉 pwd viết tắt của từ 'present working directory'. Directory = Folder = Thư mục = 📁; từ nay chúng ta biết ba cách gọi này là gọi cùng một thứ nhé.

Trên bàn phím, trước phím số 1, có phím dấu ngã ~ (tiếng Anh là phím tilde), trên phím dầu huyền (backtick), bạn thấy chưa? Tiếp, hãy gõ vào Terminal cd ~ (enter), và pwd (enter), kết quả đã thay đổi so với pwd trên (hoặc không có gì thay đổi 😏 cũng đúng). ❗️ Folder này bắt đầu quan trọng! Bạn vừa dịch chuyển sang chỗ ~ này bằng lệnh cd (change directory). Tham số ~ đại diện cho thư mục nhà của người dùng (mỗi người dùng (mỗi login khác nhau vào cùng máy tính) có một thư mục nhà riêng), còn được gọi 'home directory'. Từ đây, các folder tiêu chuẩn phổ biến như [Desktop, Documents, Downloads, Music, Pictures]; hãy hỏi AI câu sau để thấy thêm các folder mặc định khác theo từng hệ điều hành:

✨ Liệt kê các folder mặc định có trong home directory của 3 hệ điệu hành MacOS, Windows (11), Linux (Ubuntu)

Rồi, gõ thêm lệnh này nữa, xem kết quả. Hãy enter lệnh ls, và xem; bạn có thấy danh sách các thư mục hiện có trong home ~ của bạn chưa? Nhiều không? 🚧 Đây là nơi cần dọn dẹp 🎯.

Bạn sẽ thấy lúc dùng Terminal thì gò bó và khó chịu phải không? Đó là khi bạn enter thì dòng lệnh sẽ chạy, bạn muốn về đầu dòng thì ... cạch cạch cạch, cọc cọc cọc, dòng lệnh thì dài ... 😢 Đây là lúc bạn thấy các phím Home, End, Page Up, Page Down cần thiết, và cả kỹ thuật nhảy con nháy trỏ giữa các từ nhanh hơn. Hãy xem bạn đang dùng hệ điều hành gì, trên máy gì và hỏi AI câu sau và làm thử;

✨ Tôi đang dùng máy Windows trên laptop Asus, các phím Home, End, Page Up, Page Down ở đâu, và làm sao tôi có thể di chuyển nhảy nhanh giữa các từ trong câu?

Lưu ý, trong terminal không có tính năng 'bôi chọn' như lúc soạn thảo, chỉ nhảy tới, nhảy lui, nhảnh nhanh thui.

Nếu dòng lệnh của bạn quá dài và bạn muốn xuống dòng thì thay vì gõ enter, bạn gõ ký tự này trước khi enter (dòng lệnh sẽ chưa thực thi và sẽ được viết tiếp, cho đến khi bạn chỉ enter thì nó chạy)

Khi dùng máy Windows, dấu cách (spacebar) rồi dùng ký tự ` (backtick) này.
Khi dùng máy Mac/Linux, , dấu cách (spacebar) rồi dùng ký tự \ (backslash) này.

Có thể thử dòng echo "Tôi đang làm quen với terminal, hãy lặp lại câu này sau khi tôi enter nha", bạn thử viết dòng này thành 2 dòng xem, ngắt ở đâu tùy bạn.

Xong chưa? Tạm đóng Terminal lại, tốt nhất là đóng hết các phần mềm không dùng lại (trừ trình duyệt); rồi bữa khác quay lại với Terminal sau.

Mục tiêu dọn dep

Một vài 'low key' cần nhớ khi dọn dẹp:

Ít tốt hơn là nhiều. Máy tính có thể dò nhanh trong hằng trăm mục, tìm ra cái nó cần. Mắt người chỉ nên dò tầm 20 mục, nhớ đặt tên có quy luật để gợi nhớ gõ tìm về sau.
Dùng lại, noi theo, hơn bất đồng bộ. Trong việc sắp xếp (khác với sáng tạo), nhẹ nhàng tuân theo một cách sắp đặt đã được 'thừa kế' thì nhanh, an toàn, đồng bộ vô cùng có lợi.
Cấu trúc chung, hơn là chi tiết. Đừng mất thời gian sâu quá vào một thư mục, đảm bảo 3 cấp đầu tiên được chú ý, các cấp sau đó sẽ cải thiện dần theo số lượt dùng.

Thế thôi, nào bắt đầu.

🎯 Thêm vào ~ hai thư mục Repositories và Workspaces, dùng để lưu trữ mả nguồn và vscode workspace sau này. 🎯 Trong thư mục Repositories tạo các thư mục tương ứng cho từng loại git remote với cách đặt tên như sau:

Git Remote	Tên thư mục
GitHub.com	📂 `GitHub`
GitLab.com	📂 `GitLab`
gitlab.company.com	📂 `gitLab.company.com`

🎯 Dưới mỗi thư mục cho từng git remote, bạn bắt đầu tạo thư mục theo cấu trúc phân cấp như cách mà git remote đã phân cấp trong url, ví dụ:

Vị trí	Biến số, cách thiết kế
git remote url	`https://github.com`/`Human-Oriented-Sustainable-Tech`/`shareable-memorandas`
git remote ssh	`git@github.com`:`Human-Oriented-Sustainable-Tech`/`shareable-memorandas`
Thư mục	`~`/📂 `GitHub`/📂 `Human-Oriented-Sustainable-Tech`/📂 `shareable-memorandas`

🎯 Làm gọn thư mục Downloads xuống còn 10 mục. Xóa hết, hoặc dùng mẹo trong cách dọn. 🎯 Làm gọn thư mục Documents. 🎯 Làm gọn thư mục Desktop. Xóa hết hoặc chỉ giữ lại những shortcut.

Cách dọn

Khi đã hiểu mục tiêu, bạn tự có thể nghĩa ra nhiều cách dọn dẹp, đơn giản nhất là: thêm các folder chưa có, và kéo thả để sắp xếp; hoặc cut-paste nếu chuột đang chập chờn, dễ thả nhầm.

Đối với thư mục Downloads tạo vài thư mục theo năm ví dụ 2023, 2024, 2025; sau đó sắp xếp các mục download theo năm (Created), rồi gom vào quyết định sau. Đối với năm nay, có thể tạo thêm một vài thư mục cho 4 quý 2025-Q1, 2025-Q2, 2025-Q3, 2025-Q4 rồi tiến hành gom cho dễ tìm. Mình tin là sau khi gom xong, bạn sẽ xóa gần hết các thư mục trên.

Nhiệm vụ 3️⃣ (hardcore chút nha) Dùng vi/vim để chỉnh sửa file text

💡 Trong Git có hơm một kỹ thuật dùng công cụ này, không nắm kỹ thuật này trước thì sẽ bị trapped luôn trong Git á, nên trãi nghiệm trước. Cũng nhanh. Hãy hỏi AI khi có thời gian câu sau

✨ vi là công cụ gì, vì sao phải học nó? và vim là gì?

Mục tiêu: Làm chủ các thao tác sau với vi

mở file
đóng file mà không lưu
mở file, thêm dòng
lưu và đóng file

Thực hành

Tạo một file text text.md với nội dung sau

Beautiful is better than ugly.  
Explicit is better than implicit.  
Simple is better than complex.  
Complex is better than complicated.  
Flat is better than nested.  
Sparse is better than dense.  
Readability counts.  
Special cases aren't special enough to break the rules.  
Although practicality beats purity.  
Errors should never pass silently.  
Unless explicitly silenced.  
In the face of ambiguity, refuse the temptation to guess.  
There should be one-- and preferably only one --obvious way to do it.  
Although that way may not be obvious at first unless you're Dutch.  
Now is better than never.  
Although never is often better than *right* now.  
If the implementation is hard to explain, it's a bad idea.  
If the implementation is easy to explain, it may be a good idea.  
Namespaces are one honking great idea -- let's do more of those! 

And my name is ......

🚀 Mở Terminal lên nào

👉 Di chuyển vào nơi chứa file text.md này (dùng lệnh cd và kiểm tra bằng lệnh pwd và ls)

👉 Nếu dùng Windows, mở file bằng lệnh vim text.md , còn MacOS/Linux thì vi text.md (vim đã cài trong bước cuối cùng khi Hiệu Chỉnh Máy Windows)

👉 Từ bước này trở đi, bạn có thể hỏi ✨ AI hoặc xem video để vượt mốc nha.

đóng file mà không lưu
mở file, thay mấy dầu chấm ...... bằng tên của bạn
lưu và đóng file
mở file lần nữa để xem xem file có lưu thật sự chưa (có thể mở file bằng các chương trình khác càng hay).

Xong chưa?

Hết sợ Terminal rùi heng. Chúc mừng bạn 🎉 Quay lại bài trước nha để đi tiếp nha.